DHDI Corporation

Dự kiến vào cuối tháng này, Chính phủ sẽ xem xét để quyết định có tung ra gói kích thích kinh tế thứ hai hay không. Và nếu có thì quy mô, liều lượng, trọng tâm của gói kích thích này như thế nào là những vấn đề hết sức hệ trọng. Bởi nếu gói kích thích kinh tế thứ nhất được đưa ra trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước bị suy giảm nặng nề thì gói kích thích kinh tế thứ hai này (nếu có) được đưa ra trong một bối cảnh đã có nhiều thay đổi. Đó là khủng hoảng kinh tế thế giới đã có dấu hiệu vượt qua điểm đáy và kinh tế trong nước đã bắt đầu tăng trưởng trở lại (GDP quý I tăng 3,14%, quý II tăng 4,46%, quý III tăng 5,76% và quý IV dự báo tăng 6,8%). Song hành với sự phục hồi tăng trưởng của kinh tế trong nước thì chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cũng đã có dấu hiệu nhích lên, đặc biệt trong tháng 9/2009 (tăng 0,62%).

Mặc dù CPI 9 tháng đầu năm nay chỉ tăng 4,11% và mục tiêu khống chế CPI tăng không quá 10% là trong tầm tay. Tuy nhiên, đã có những dấu hiệu cho thấy những hệ quả đáng quan ngại của gói kích thích kinh tế thứ nhất. Đó là "một số cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc, còn nhiều yếu tố tiềm ẩn bất ổn" như Báo cáo thẩm tra Đánh giá tình hình thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về phát triển kinh tế - xã hội năm 2009 của Ủy ban Kinh tế Quốc hội đã nêu. Trong đó, nổi bật là mức bội chi ngân sách cao so với nhiều năm trở lại đây (dự kiến 6,9% trong năm 2009), nợ Chính phủ tăng mạnh (ước lên đến 40% GDP trong năm 2009 và 44% trong năm 2010)… Những yếu tố này, cùng với tín dụng tăng nhanh (tính đến cuối tháng 9 tăng 28% so với cuối năm 2008 trong khi mục tiêu đặt ra cho cả năm nay là không quá 30%) sẽ tạo nên sức ép khá lớn về lạm phát trong trung hạn. Những hệ quả này chắc chắn khiến các nhà hoạch định chính sách cân nhắc kỹ lưỡng khi xem xét đề xuất với Chính phủ gói kích thích kinh tế thứ  hai vào thời điểm hiện nay. Và sự thận trọng sẽ phải được đặt lên cao hơn khi ở gói kích thích kinh tế thứ nhất, chính sách hỗ trợ lãi suất đã được thực hiện khẩn trương với quy mô lớn và trên diện rộng (dư nợ cho vay hỗ trợ lãi suất từ tháng 2/2009 đến nay đã đạt trên 408.000 tỷ đồng).

Sự thành công của gói kích thích kinh tế thứ nhất đến nay đã rõ ràng. Các công cụ thực hiện kích thích kinh tế như đầu tư, chính sách tài chính, chính sách tiền tệ… đã được sử dụng một cách đồng bộ và hiệu quả. Nhưng nếu tiếp tục sử dụng các công cụ này như đã thực hiện ở gói kích thích kinh tế thứ nhất thì hiệu quả sẽ hoàn toàn khác và hệ quả tiêu cực sẽ lớn hơn nhiều. Có thể đưa ra 2 dẫn chứng điển hình: Thứ nhất, chỉ số ICOR đã tăng từ mức 6,55 của năm 2008 lên mức trên 8 trong năm nay. Điều này cho thấy hiệu suất sử dụng vốn đầu tư đã giảm đi đáng kể trong thời gian ngắn. Thứ hai, đa số ý kiến của Ủy ban Kinh tế Quốc hội cho rằng: Gói hỗ trợ lãi suất vay vốn ngắn hạn đã hoàn thành vai trò "giải cứu" cho một bộ phận doanh nghiệp gặp khó khăn. Chính vì vậy, nếu tiếp tục sử dụng chính sách tiền tệ trong gói kích thích kinh tế thứ hai thì hiệu quả sẽ giảm xuống và những hệ lụy tiêu cực chắc chắn sẽ tăng lên.