DHDI Corporation

Đó cũng chính là ý kiến của nhà báo Anh nổi tiếng Adam LeBor trên tờ The Guardian xuất bản ở London trong số ra những tháng cuối năm 2009 - năm kỷ niệm lần thứ 130 (theo tiểu sử chính thức) ngày sinh của nhà lãnh đạo Xôviết lỗi lạc.

Lãnh đạo một quốc gia lớn lao như Liên bang Xôviết trong những thời điểm đầy gay cấn, thậm chí có thể nói là khó khăn phức tạp nhất trong lịch sử nhân loại thế kỷ XX, Stalin đã phải có những quyết định rất sáng tạo, kịp thời để góp phần duy trì dòng phát triển bình thường của thế giới.

Và trong hơn nửa thế kỷ qua đã từng vang lên rất nhiều sự đánh giá khác nhau và trái ngược nhau về những đoạn đường không đơn giản mà Liên bang Xôviết đã từng trải qua dưới sự lãnh đạo của Stalin. Hiện nay đang vang lên ở đâu đó những tiếng nói hậu sinh đòi xét lại vai trò của Stalin trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô cũ và đặc biệt, trong chiến tranh thế giới thứ hai. Những kẻ tung ra những giọng điệu đó không hề trải nghiệm thực tế những vật lộn cam go của quá khứ nhưng lại dựa trên những tư liệu thường là thiếu xác thực và thậm chí bịa đặt của những thế lực thù địch với Moskva để đánh lận con đen và cướp đi phần đóng góp xương máu to lớn và mang tính quyết định của nhân dân Xôviết về chiến thắng trước chủ nghĩa phát xít trong chiến tranh thế giới thứ hai. Thế nhưng, sự thật lịch sử hoàn toàn không phải như thế.

Đã có người mang danh nhà nghiên cứu lịch sử để buộc Stalin tội mất cảnh giác, không kịp thời ứng phó với những chuẩn bị của nước Đức phát xít nhằm vào Liên bang Xôviết nên trong giai đoạn đầu, khi bùng nổ cuộc chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (tháng 6/1941), Moskva đã có vẻ như bị bất ngờ nên trở tay không kịp và đã bị nhiều thiệt hại. Thế nhưng, theo chứng nhận của ông Vyacheslav Molotov, nguyên Ngoại trưởng Xôviết trong giai đoạn 1939-1949, một trong những đồng chí đồng đội gần gụi nhất Điện Kremli, Stalin đã cố gắng làm mọi việc để Moskva có thể có nhiều điều kiện tối đa ứng phó với bộ máy chiến tranh hùng hậu và tàn bạo của Hitler. Ông Molotov nói:

"Chúng ta đã cố ngăn chặn chiến tranh bằng cách không tạo ra cớ để quân Đức gây hấn. Tất nhiên, một khi Hitler đã định làm gì rồi thì khó có ai bên ngoài có thể ngăn được y. Thế nhưng, biện lý đến cùng, ở những năm 30-40 ấy, có ai ngồi ở trong đầu Hitler đâu mà biết y thực sự đã quyết định những gì. Ngay từ năm 1939, y đã sẵn sàng làm nổ ra chiến tranh với Liên Xô rồi. Nhưng ai rõ là vào thời điểm nào. Còn đối với Liên Xô, đẩy lùi thời hạn nổ ra chiến tranh thêm một năm hay vài tháng nữa là việc có ý nghĩa vô cùng quan trọng để gia tăng tiềm lực quốc gia!

Trước chiến tranh, chúng ta đã luôn sẵn sàng cho chiến tranh trong việc chính yếu nhất. Điều này thể hiện qua những kế hoạch năm năm, xây dựng được tiềm năng công nghiệp mà về sau, trong chiến tranh, đủ mạnh để giúp đất nước trụ lại được.

Cuối thập niên 30, khi quân Đức đã tấn công Ba Lan và chiến tranh thế giới thứ hai đã bùng nổ, đã có nhiều lời bóng gió cảnh báo rằng, sớm hay muộn thì Hitler cũng sẽ tấn công Liên Xô. Ngay Đại sứ Đức tại Moskva là Sulenberg cũng nói xa xôi tới chuyện này. Tuy nhiên, theo quan điểm của Stalin, không thể nào manh động.

Sau này, theo lời Nikita Khrusov, Thủ tướng Anh Churchill đã từng báo trước cho Stalin biết về việc Đức sẽ tấn công Liên Xô... Đáp lại, Stalin chỉ nói ngắn gọn: "Tôi không cần lời cảnh báo nào cả. Tôi biết chiến tranh sẽ nổ ra, nhưng tôi sẽ có thể làm chậm lại nửa năm nữa". Một số người muốn dùng câu nói đó để buộc tội Stalin, cho rằng ông đã quá tin vào bản thân mình. Nhưng thực ra, đó không phải là Stalin quá tin vào bản thân mình, mà trông cậy vào cả đất nước. Khi đó, ông không nghĩ về mình, mà nghĩ về cả quốc gia. Nhân dân ta đã rất cần đẩy lùi thời hạn chiến tranh nổ ra thêm nửa năm nữa. Hơn nữa, chính Churchill, một kẻ thù truyền kiếp của chế độ Xôviết, rất muốn khiêu khích để Liên Xô và Đức dụng độ quân sự với nhau càng sớm càng tốt.

Theo tôi, loại bỏ hoàn toàn yếu tố địch tấn công bất ngờ trong điều kiện của chúng ta là việc không thể làm được. Tất nhiên, chúng ta có thể bị đỡ bất ngờ hơn nếu có được sự nỗ lực bền dai hơn. Đó chẳng qua là bản chất mugích của dân ta: làm việc nhiều nhưng cũng thích uống rượu cho tới say và nghỉ ngơi cho thoải mái. Điều này không ảnh hưởng tới Chủ nghĩa Mác-Lênin. Chủ nghĩa Mác-Lênin luôn đứng về phía tấn công khi nào có thể, còn khi chưa có thể thì chờ đợi.

Về những thông tin của tình báo thì tôi có thể nói rằng, khi tôi còn làm Chủ tịch Hội đồng Xôviết, thì hàng ngày tôi mất cả một buổi để đọc các loại tin tình báo. Vô số những thời hạn địch sẽ tấn công ta đã được nêu ra trong đó. Nếu chúng ta tin theo những dự đoán đó mà manh động thì hẳn chiến tranh đã nổ ra sớm hơn rồi.

Nói tới vai trò của Stalin trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, cần thấy rằng, bản chất vấn đề không phải là ở chỗ đoán đúng hay sai ngày nổ ra chiến tranh. Bản chất vấn đề là ở chỗ, không cho Hitler vào Moskva, Leningrad hay Stalingrad. Bản chất vấn đề là ở chiến thắng chung cuộc rất vẻ vang. Và chúng ta đã làm được điều này, trong đó có công lao to lớn của Stalin. Cần phải công bằng chứ không nên như bây giờ, đổ mọi lỗi lầm cho Stalin khi ông không còn sống nữa…".

Tất cả những ai có cách nhìn nhận nghiêm túc về Stalin đều phải công nhận rằng, thế giới đã "gặp may" khi có ông làm lãnh tụ của Liên Xô vào đúng cơn thử thách sinh tử của cuộc chiến tranh thế giới lần thứ 2, vì xét trên mọi phương diện, ông đã là người cầm quân tài ba để đưa Hồng quân Liên Xô tới chiến thắng chủ nghĩa phát xít. Piter Ustinov, một chuyên gia lịch sử, đã nhận xét: "Có lẽ không thể có một ai khác ngoài Stalin có thể làm được những việc như thế trong chiến tranh: quyết liệt, mềm dẻo, nhất quán, như yêu cầu đánh thắng trong những trận chiến phi thường như thế...".

Không ngẫu nhiên mà nhiều danh tướng Xôviết cũng đã đánh giá rất cao thiên tài quân sự của Stalin, thể hiện cực kỳ rõ nét trong chiến tranh thế giới thứ hai. Nguyên soái Xôviết Georgi Zhukov, chỉ huy lừng danh bậc nhất của chiến tranh thế giới lần thứ 2, thì hồi tưởng: "Tôi được gần gụi Stalin sau năm 1940, khi tôi làm chỉ huy Bộ Tổng tham mưu và trong thời gian chiến tranh, khi tôi là Phó Tổng tư lệnh tối cao.

Về ngoại hình của Stalin, người ta đã viết nhiều rồi. Là một người không cao lớn và có vẻ như không nổi trội, nhưng Stalin lại tạo nên được một ấn tượng mạnh mẽ. Không bao giờ tỏ vẻ này nọ, ông khiến người đối thoại phải thấy cảm tình với mình bằng sự giao tiếp giản dị. Cách trò chuyện thoải mái,  khả năng diễn đạt rõ ràng ý tưởng, trí tuệ phân tích thiên phú, sự hiểu biết bách khoa rộng rãi và trí nhớ hiếm có đã buộc ngay cả những nhân vật lớn, lịch lãm khi trò chuyện với Stalin cũng phải tập trung nội tâm và luôn sẵn sàng đối đáp. Ông biết tiếng Nga rất giỏi và thích dùng những hình ảnh văn học giàu hình tượng, đầy ẩn ý. Ông thường tự viết tay. Ông đọc rất nhiều và biết nhiều thứ trong các lĩnh vực khác nhau. Sức làm việc đáng kinh ngạc của ông, khả năng nhanh chóng nắm bắt thông tin cho phép ông trong một ngày xem xét và thấu hiểu một khối lượng tư liệu lớn đến mức chỉ những vĩ nhân mới có thể làm được như thế.