DHDI Corporation

Việt Nam cũng bị tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu với giá lương thực và nguyên liệu đầu vào tăng cao trong suốt nửa đầu năm 2008 và thời kỳ phát triển trì trệ từ cuối năm 2008 đến 2009, phần lớn nông dân đã bị ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng, chỉ có khoảng 20% trong tổng số các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ít bị tác động của khủng hoảng hoặc vẫn tìm được cơ hội phát triển. Tuy nhiên, giá lương thực tăng cao đã giúp phục hồi một số hoạt động chế biến nông sản mà trước đây bị thua lỗ triền miên, điển hình là mía đường, cồn sinh học, tạo điều kiện cho việc phục hồi và phát triển các loại cây trồng dựa trên việc tận dụng và khai thác các bãi cát ven biển, các vùng đất cằn cỗi và ngập mặn, góp phần phục hồi cân bằng sinh thái.

Trong khủng hoảng, nông nghiệp nông thôn đã góp phần chặn đà suy thoái của các ngành, các lĩnh vực khác trong nền kinh tế, bảo đảm an toàn cho người lao động trong những tình huống xấu xảy ra với bằng chứng là đã xuất hiện dòng chảy ngược là lao động từ các đô thị đổ về nông thôn. Theo các báo cáo thống kê, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản đóng vai trò tích cực vào kết quả xuất khẩu của Việt Nam với khoảng 50% kim ngạch xuất khẩu của cả nước trong năm 2009, góp phần chặn đà suy giảm kim ngạch xuất khẩu trong năm và cải thiện cán cân vãng lai.

Thực tế phát triển trong những năm qua cũng cho thấy, nông nghiệp vẫn là lĩnh vực có đóng góp quan trọng trong thành tựu phát triển kinh tế đất nước, là địa bàn tập trung các lợi thế của Việt Nam trong quan hệ kinh tế quốc tế và là chỗ dựa vững chắc nhằm thực hiện chiến lược phát triển kinh tế của đất nước.

Vì thế, tập trung ưu tiên đầu tư phát triển mạnh kinh tế nông nghiệp nông thôn vẫn phải được xem là quan điểm đúng đắn ở nước ta trong chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện hội nhập quốc tế. Nước ta với 74,8% dân số vẫn sống ở vùng nông thôn, vấn đề đổi mới cơ chế, chính sách tín dụng nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của nền kinh tế nói chung và khu vực nông nghiệp nông thôn nói riêng luôn được xác định là một trong những nội dung trọng tâm, cả trên giác độ chỉ đạo của NHNN cũng như hoạt động kinh doanh của các tổ chức tín dụng. Ngành Ngân hàng đã phối hợp với các ngành, các cấp triển khai những giải pháp để phát triển thị trường tín dụng nông thôn, trong đó tập trung vào các nội dung cơ bản sau: Đa dạng các kênh cung ứng vốn tín dụng cho khu vực nông nghiệp, nông thôn; đơn giản hoá thủ tục cho vay; từng bước hoàn thiện các cơ chế, chính sách, nhất là cơ chế cho vay, lãi suất nhằm khuyến khích các tổ chức tín dụng đầu tư vốn vào khu vực nông thôn; thực hiện một số chính sách có tính chất đặc thù và ưu đãi ( về lãi suất, điều kiện vay vốn…).

Nhận thức được vai trò của kinh tế nông nghiệp nông thôn, nhất là từ sau khủng hoảng, khu vực kinh tế này bắt đầu được quan tâm nhiều hơn so với trước đây. Nông nghiệp nông thôn đã được hưởng ưu đãi về lãi suất trong chương trình kích cầu của Chính phủ. Cụ thể hơn, Chính phủ đã đưa ra gói kích cầu giành riêng cho lĩnh vực nông nghiệp tại quyết định 497/QĐ-TTg ngày 17/04/2009. Theo đó, nhà nước đã hỗ trợ 100% và 4% lãi suất đối với các khoản vay ngắn, trung và dài hạn để các tổ chức, cá nhân mua sắm máy móc, thiết bị, phương tiện, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn.

Gần đây nhất, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 41/NĐ-CP ngày 12/4/2010 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn. Theo nghị định này, cá nhân, hộ sản xuất nông, lâm, ngư, diêm nghiệp có thể được xem xét cho vay không có bảo đảm bằng tài sản tối đa đến 50 triệu đồng. Với hình thức cho vay không có bảo đảm bằng tài sản, các hộ kinh doanh, sản xuất ngành nghề hoặc làm dịch vụ phục vụ nông nghiệp, nông thôn được xem xét cho vay tối đa đến 200 triệu đồng; hợp tác xã, chủ trang trại được xem xét cho vay tối đa đến 500 triệu đồng.

Để khuyến khích các TCTD đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, Nghị định quy định các NHTM cho vay nông nghiệp, nông thôn chiếm tỷ trọng trên 50% thì không phải chuyển 2% nguồn vốn huy động sang ngân hàng chính sách xã hội và được hưởng những ưu đãi khác. Các định chế tài chính thực hiện cho vay theo đối tượng chính sách, các chương trình kinh tế của Chính phủ ở nông thôn, được Chính phủ bảo đảm nguồn vốn cho vay từ ngân sách chuyển sang hoặc cấp bù chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất huy động. Trường hợp khách hàng chưa trả được nợ đúng hạn cho TCTD do nguyên nhân khách quan sẽ được xem xét cơ cấu lại thời hạn nợ theo quy định hiện hành, thực hiện khoanh nợ không tính lãi cho người vay đối với dư nợ còn lại, đồng thời căn cứ dự án, phương án sản xuất kinh doanh có hiệu quả, có khả năng trả được nợ của khách hàng để xem xét cho vay mới, mà không phụ thuộc vào dư nợ cũ của khách hàng chưa trả nợ đúng hạn.

Bên cạnh sự quan tâm của Chính phủ và các ngành, các cấp trong nước, lĩnh vực nông nghiệp nông thôn cũng thường xuyên nhận được sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, nhất là thông qua chương trình tín dụng xóa đói giảm nghèo và xây dựng mạng lưới an sinh xã hội. Ngoài các khoản trợ cấp không hoàn lại, hầu hết các khoản tín dụng thông qua những chương trình này được cung cấp với lãi suất rất thấp và thời hạn tùy theo qui mô và tác dụng của dự án.

Những phân tích trên đây đặt ra cho các TCTD là cần nghiên cứu thị trường và xây dựng chiến lược phát triển riêng dựa trên thế mạnh và năng lực hiện hành của lực lượng lao động, nhất là trình độ quản lý và chuyên môn của đội ngũ cán bộ chủ chốt. Trong đó, nông nghiệp nông thôn có thể là một lựa chọn, khi mà các chính sách và biện pháp hỗ trợ phát triển khu vực kinh tế này đang được tăng cường và hoàn thiện sau khủng hoảng tài chính vừa qua. Theo đó, mỗi TCTD nên đánh giá lại và điều chỉnh kế hoạch kinh doanh với tầm nhìn chiến lược để tồn tại và phát triển bền vững trong dài hạn, trong đó địa bàn kinh doanh là vấn đề cần được xem xét lại, đặc biệt là nhu cầu của khách hàng về dịch vụ ngân hàng, phát triển theo phân khúc thị trường nhằm chủ động đối phó trước những khó khăn và biến động khó lường, các TCTD cần phát triển đi lên từ mô hình ngân hàng chuyên biệt.

Tóm lại, để tín dụng ngân hàng đến với nông nghiệp nông thôn, cần tiếp tục có chính sách hỗ trợ đầy đủ và đồng bộ từ Chính phủ, NHNN và Bộ Tài chính, nhất là trong việc triển khai thực hiện Nghị định 41/NĐ-CP trên đây theo hướng bám sát vào tình hình và nhu cầu thực tế của nông thôn Việt Nam, đồng thời đảm bảo an toàn cho hoạt động ngân hàng và khuyến khích các TCTD tham gia vào khu vực kinh tế này.

Theo NHNN Việt Nam