DHDI Corporation

Mặc dù, Chính phủ yêu cầu NHNN Việt Nam có những biện pháp khẩn trương hạ lãi suất huy động xuống 10%/năm, lãi suất cho vay khoảng 12%/năm song thực tế thị trường không dễ thực hiện khi nhu cầu vốn cho vay trung dài hạn lớn mà dòng tiền đã chảy chậm lại chủ yếu tập trung vào nguồn vốn ngắn hạn.

Xu hướng đầu cơ đang ngự trị

Điều này có thể nhìn thấy qua sự dịch chuyển của dòng tiền sang các thị trường chứng khoán và bất động sản (BĐS). Mặc dù VN-Index chỉ tăng 11,07% so với đầu năm, song nhìn lại thời gian qua, không hiếm NĐT đã trở thành tỷ phú trên  thị trường chứng khoán (TTCK) nhờ vào thông tin nội gián, tin đồn và làm giá. Sẽ không khỏi giật mình khi từ đầu năm đến nay, nhiều mã chứng khoán phi mã tăng tốc đến 300%. Chỉ trong 2 phiên cuối tuần qua riêng sàn HSX đã nhận được đến hơn chục văn bản giải trình biến động giá của các doanh nghiệp (DN) niêm yết trong đó có CP tăng giá khó tin trong bối cảnh thị trường chung èo uột. Ví như ALP tăng giá 21 phiên, trong đó có 11 phiên kịch trần liên tục, mức tăng tối đa tới 130%. SRB tăng 55%, PPG tăng 69%... Nguyên nhân mà chính các doanh nghiệp phải thốt lên đó là "diễn biến giá nằm ngoài tầm kiểm soát". Trò "ảo thuật" đầu cơ bầy đàn  đã khiến quy mô giao dịch từ đầu năm đến ngày 15/5 lên đến 176.587,92 tỷ đồng trên thị trường của HSX và 98.581,29 tỷ đồng trên HNX. Nhiều người bảo, mức thanh khoản này chưa sánh bằng những tháng cuối quý III đầu quý IV/2009, song so với thời điểm này của các năm trước đây là một con số ấn tượng.

Ấy là chưa kể đến BĐS. Mặc dù nhiều chuyên gia cho rằng thị trường BĐS vẫn chưa thể phục hồi, song thực tế thời gian qua cho thấy, giá BĐS ở nhiều địa phương đã lên cao ngất ngưởng thậm chí hỗn loạn. Điều này có thể nhìn thấy ở thị trường BĐS  Hải Phòng và những khu vực ven đô Hà Nội và những vùng quy hoạch của 5 khu đô thị vệ tinh. Chỉ trong vòng 3 tháng qua, nhiều người đã có thể nhân đôi tài sản của mình. Đặc biệt, dòng tiền đang có xu hướng chuyển từ kinh doanh BĐS sang CP BĐS khi tỷ suất lợi nhuận biên trung bình ngành đạt hơn 41%, P/E là 14,03 trong năm 2009. Đặc biệt, nhóm 20 cổ phiếu tăng trưởng nhiều nhất từ đáy (2009) thì có hơn 50% là các công ty BĐS hay có liên quan đến các dự án BĐS. Trong năm 2010, các cổ phiếu BĐS dự báo sẽ đóng góp từ 30 - 50% vào danh sách cổ phiếu có mức tăng trưởng mạnh nhất. Và đương nhiên khi sức hấp dẫn ở các thị trường này lớn, ngân hàng sẽ chỉ là địa chỉ "tạm trú" của những dòng tiền nóng với thời hạn gửi ngắn.

Cần khơi thông dòng vốn trung và dài hạn

Trong khi đó, nền kinh tế đang cần những dòng vốn trung và dài hạn. Sự lệch pha giữa cung ngắn hạn và cầu trung và dài hạn là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng bùng nổ lãi suất huy động vừa qua. Bởi bên cạnh khoản huy động trung và dài hạn để cho vay theo nhu cầu, độ mở tín dụng trung và dài hạn tỷ lệ thuận với sự tăng trưởng của nguồn vốn ngắn hạn. Đặc biệt, khi còn những ngân hàng muốn mở rộng quy mô "tăng trưởng nóng" để vượt những cột mốc về quy định vốn điều lệ, thì cuộc chạy đua huy động sẽ khó dừng để tranh giành miếng bánh thị phần vốn đã bé nhỏ.  Cũng bởi vậy mà nhiều ngân hàng đã cam kết không khuyến mại để làm méo mó mặt bằng lãi suất đã đi ngược lại cam kết. Do đó, dù lãi suất tiền gửi song nếu cộng các chiêu khuyến mại cao nhất thời gian qua đã lên tới 12 -13% hiện chỉ ở mức 11,5 -11,9%/năm.  Ví như NHTMCP Kiên Long bên cạnh lãi suất 11,6%/năm, khách hàng được thưởng 0,9% tiền mặt với thời hạn gửi 1 tháng trở lên. Như vậy, lãi suất một tháng đã lên tới 1,86%. Đó là chưa kể đến các chương trình khuyến mãi trúng các giải thưởng lớn của Sacombank, Trustbank với tổng giải thưởng lên tới 2,5 tỷ đồng chỉ trong vòng từ nay đến cuối tháng 7. Và khi các ngân hàng này chưa từ bỏ cuộc chơi này sẽ có nhiều các NHTM khác sẽ phải suy nghĩ để không giảm thị phần của chính mình.

Sự lệch pha giữa cung  và cầu cũng là lý do mặc dù huy động tiền gửi của các TCTD chỉ tăng 5,93% trong 4 tháng đầu năm nhưng các TCTD vẫn thừa tiền trong khi nền kinh tế vẫn kêu khát vốn. Minh chứng cho điều này là trên thị trường mở  (OMO) vốn ngắn hạn được bán với giá khá rẻ, song các ngân hàng vẫn phải bán còn hơn để nằm chết. Và đương nhiên để đảm bảo chi phí hoạt động khoản vốn cho vay trung và dài hạn sẽ phải gánh phần chênh giữa huy động và giao dịch trên OMO. Điều này cũng có nghĩa để có một mặt bằng lãi suất theo yêu cầu của Chính phủ, việc ngân hàng hạ lãi suất huy động là chưa đủ. Thậm chí, khi lượng vốn huy động với lãi suất cao tới 13-14%/năm vẫn còn lớn chưa được giải ngân, việc hạ nhanh lãi suất cho vay sẽ gây sốc cho các ngân hàng như giai đoạn cuối 2008, và khi ngân hàng không mặn mà với kinh doanh, dòng vốn sẽ chẳng thể khơi thông để  chảy vào nền kinh tế. Quan trọng hơn cả vẫn là việc hóa giải cung tín dụng song hành cùng cầu tín dụng, hay nói cách khác cần có những công cụ để tăng nguồn cung vốn dài hạn đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế. Chỉ khi cung song hành với cầu, lãi suất mới có thể hạ nhiệt. Mới đây, ông Nguyễn Ngọc Bảo - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ cho biết, tới đây, NHNN sẽ áp dụng kỳ hạn 3 tháng với nhu cầu vốn của NHTM qua kênh tái cấp vốn nhằm khơi thông dòng vốn. Đây là một tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên với các NHTM trong thời điểm hiện nay, không thể không cân nhắc giữa hiệu quả và việc mở rộng quy mô huy động. Tránh tình trạng tự gây sốc chi phí huy động đầu vào cao vượt qua sức hấp thụ của nền kinh tế.

Theo NHNN Việt Nam.